Ο Άγιος Ευγένιος αποτελεί την κορυφαία πνευματική και εθνική μορφή του Πόντου, λειτουργώντας ως ο αιώνιος Πολιούχος της Τραπεζούντας. Μαρτύρησε τον 3ο αιώνα μ.Χ. επί Διοκλητιανού, όταν μαζί με τους συνάθλους του κατέστρεψε το είδωλο του Μίθρα, επιλέγοντας τον θάνατο για την πίστη του.

Η ακτινοβολία του εδραιώθηκε κατά την περίοδο της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, όπου η ένδοξη γενιά των Μεγαλοκομνηνών τον τίμησε ως προστάτη της, απεικονίζοντάς τον στα κρατικά νομίσματα και αποδίδοντάς του τη σωτηρία της πόλης σε κρίσιμες πολιορκίες.

Παρά την Άλωση του 1461, ο Άγιος Ευγένιος παρέμεινε το ισχυρότερο σημείο αναφοράς για τους Έλληνες του Πόντου, ενσαρκώνοντας την ελπίδα και την ταυτότητά τους κατά τους αιώνες της οθωμανικής κυριαρχίας. Η λατρεία του παρέμεινε αδιάσπαστη και ζωντανή στις πατρογονικές εστίες μέχρι την Γενοκτονία και τον Ξεριζωμό (1922-1923), οπότε και μεταφέρθηκε από τους προγόνους μας στην μητροπολιτική Ελλάδα, όπου τιμάται έως σήμερα ως σύμβολο της αλησμόνητης πατρίδας του Πόντου.

Στη σύγχρονη εποχή, ο αείμνηστος Μιχάλης Χαραλαμπίδης αναβάθμισε το σύμβολο του Αγίου Ευγενίου από θρησκευτική μορφή σε θεμέλιο ενός πολιτικού και πολιτιστικού οράματος. Προτείνοντας την ίδρυση της Πόλης Ρωμανίας στη Θράκη, οραματίστηκε τον Άγιο ως τον προστάτη μιας νέας πνευματικής πατρίδας. Για τον Μιχάλη Χαραλαμπίδη, ο Άγιος Ευγένιος στην Πόλη Ρωμανία δεν θα ήταν απλώς ένας ναός, αλλά το σημείο επανένωσης της ιστορικής μνήμης με το μέλλον, μετατρέποντας το τραύμα της προσφυγιάς σε μια δημιουργική αναγέννηση του οικουμενικού Ελληνισμού.